روش تدریس درس دوم ( استعانت از خداوند ) پایه اول متوسطه
v\:* {behavior:url(#default#VML);} o\:* {behavior:url(#default#VML);} w\:* {behavior:url(#default#VML);} .shape {behavior:url(#default#VML);}
Normal 0 false false false false EN-US X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif";}
روش تدریس درس دوم ( استعانت از خداوند ) پایه اول متوسطه اول
نام دبیر : رمضانعلی سلطانی ، آموزش و پرورش منطقه خمینی شهر از استان اصفهان ، مدرسه راهنمایی میثم
1- چینش دانش آموزان به صورت گروه های 3 یا 4 نفره.
2- تقاضا از بچه ها ( مبنی بر اینکه کتابهای پیامهای آسمان را در هر میز روی هم و در وسط میز قرار دهند.
معلم پس از ورود به کلاس ، خلاصه ای از درس گذشته را برای بچه ها باز گو می کند.( خوب بچه ها ما در درس
پیش فهمیدیم که یک بینای مهربان همیشه مراقب ماست .امروز می خواهیم راههای نزدیکی بیشتر به این بینای
مهربان را بررسی کنیم و ببینیم چگونه می توانیم پرواز کنیم و به او برسیم .)
قطعاً برای پرواز دو بال لازم است که من می خواهم آنها رابه شما معرفی کنم .ما اگر این دو بال را داشته باشیم ،
می توانیم به سوی خدا اوج بگیریم . حالاببینیم این دو بال چی هستند؟
بعد در یک طرف تابلوی کلاس دوبال می کشدو در هر یک علامت سوال می گذارد.
تابلوی کلاس
بعد به بجه ها که به صورت گروهی نشسته اند و کاغذ و قلم در اختیار دارند می گوید :
خوب گوش بدهید و دقت کنید .برای شناخت بال اول ، من یک عباراتی را کنار بال اول می نویسم که شما را برای
فهمیدن نام آن راهنمایی می کند .هر کس در هر مرحله ای نام آن را فهمید دست بلند کند و جواب را بگوید.
بعد شروع به نوشتن می کند.
1- نیاز مندی انسان
2- مصلحت انسان
3- آمرزش گناهان
4- نماز
5- درخواست از خدا
6- استجابت
تا اینجا بچه ها باید به کلمه (دعا) برسند .اگر چنین نشد معلم فرصت میدهد و راهنمایی می کند تا بچه ها به
مفهوم برسند .هر کس پاسخ صحیح داد کارت پاداش دریافت می کند.بعد کلمه (دعا) را روی بال اول می نویسد.
سپس از گروهها می خواهد در مدت پنج دقیقه با هم مشورت کنند و ارتباط هریک از عبارات را با کلمه دعا
مشخص نمایند. بعد از اتمام زمان پنج دقیقه نماینده گروه ها درباره عبارات وارتباط آنها با کلمه دعا توضیح
می دهند که بااین کار ما به اهداف جزئی درس می رسیم .( بهتر است هر گروهی یک عبارت را توضیح دهد.)
اگر نیاز بود معلم بعد از توضیح بچه ها توضیح تکمیلی را در مورد هر بند برای بچه ها می دهد .
پس از این مرحله همین کار ها را برای بال دوم انجام می دهد وبچه ها باید برای بال دوم به کلمه (صبر ) برسند.
چون کتابها بسته است نمی توانند کلمه دوم را حدس بزنند مگر اینکه پیش مطالعه کرده باشند وبه این ترتیب
جذابیت کار حفظ می شود .
عباراتی که برای صبر روی تابلو می نویسیم عبارتند از :
1- ترک گناهان
2- تحمل سختی عبادات
3- ایستادگی در برابر مشکلات
4- روزه (بعداً توضیح می دهیم که مهمترین مصداق صبر، روزه است .)
5- تقوا ( بعداً توضیح می دهیم که نتیجه صبر همه بُعد ، تقواست.)
6- یاری خدا (بعداً توضیح می دهیم که یاری خدا پاداشی است که خدا به خاطر صبر مومنین به آنها می دهد .)
اینجا بچه ها باید به کلمه (صبر) برسند .اگر چنین نشد معلم فرصت میدهد و راهنمایی می کند تا بچه ها به
مفهوم برسند .هر کس پاسخ صحیح داد کارت پاداش دریافت می کند.بعد کلمه (صبر) را روی بال اول می نویسد.
سپس از گروهها می خواهد در مدت پنج دقیقه با هم مشورت کنند و ارتباط هریک از عبارات را با کلمه صبر
مشخص نمایند. بعد از اتمام زمان پنج دقیقه نماینده گروه ها درباره عبارات وارتباط آنها با کلمه صبر توضیح
می دهند که بااین کار ما به اهداف جزئی درس می رسیم .( بهتر است هر گروهی یک عبارت را توضیح دهد.)
اگر نیاز بود معلم بعد از توضیح بچه ها توضیح تکمیلی را در مورد هر بند برای بچه ها می دهد .
بعد معلم دختر چادری یا پسر ی را (بستگی به جنسیت دانش آموزان دارد .)نیمرخ می کشد که به این بالها وصل است و می گوید که حالا این فرد می تواند با این دو بال به سوی خدا اوج بگیرد .
بعد بچه ها از روی درس می خوانند .ما داستان اول درس را تعریف نکرده ایم تا موقع روخوانی درس برای بچه ها
جاذبه داشته باشد و توجه آنها را بیشتر به کتاب جلب کند.
والسلام علی من اتبع الهدی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
یادآوری های مناسب برای دبیر
ما مسلمانان درهر شبانه روز دست کم ده مرتبه سورهی حمد را میخوانیم و در آن میگوییم:«ایاک نعبد و ایاک نستعین»[1]. نکاتی در رابطه با آیهی بالا:
· ابتدا باید بندگی خداوند کرد، آنگاه از او حاجت خواست. (نعبد، نستعین).
· بندگی،تنها در برابر خداوند رواست نه دیگران. (ایاک)
· عبادت مقدمه و وسیله استمداد است.
چگونه از خدا یاری بخواهیم؟
1.دعا کردن: دعا رابطهی معنوی میان خالق و مخلوق است. «دعا، كلید عطا و وسیلهی قرب الی الله و مخ عبادت و حیات روح است.»( حسن زاده آملی،ص9) دعا روی آوردن بندهی فقیر محتاج بر درگاه خداوند بینیاز و مشتاق است. چنان مشتاق بندگان خویش استكه فرمود: «اگربه درگاه من نیایید و از من چیزیدرخواست نكنید به شما توجهی نمیكنم»(حسن زاده آملی،ص9)
شرایط استجابت دعا:
1. در همه حال اهل دعا و مناجات بودن: امام صادق علیه السّلام فرمود: جدّم میفرمود: در دعا پیشدستی كنید (پیش از آن كه گرفتار شوید دعا كنید) زیرا چون بندهای بسیار دعا كند و بلائی به او برسد و دنبالش دعا كند، گفته شود: صدای آشناست، و اگر همواره اهل دعا نباشد، و بعد از پیشآمد ناگوار دعا نماید، بدو گفته شود: تاكنون كجا بودی؟( مصطفوی،1413،ص220)
2.داشتن طهارت و پاكی(حسن زادهآملی ،1362ص42) لذا گفتهاند: شرط بسیار مهم تأثیر اذكار وادعیه و نظائرآنها، طهارت انسان است كه صرف لقلقه زبانسودی نبخشد، بلكه مبادا موجب قساوت و دوری هم بشود.( همان منبع،1371،ص62)
3. صلوات فرستادن بر پیامبر اكرم(ص)وائمه اطهار(ع): امیرمؤمنان علی(ع)در كلام دلانگیزی در این باره فرمود: هر گاه از خدای سبحان درخواستیداری، ابتدا بر پیامبر اسلام (ص) درود بفرست، سپس حاجت خود را بخواه، زیرا خدا بزرگوارتر از آن است كه از دو حاجت درخواست شده، یكی را برآورده و دیگری را باز دارد.( نهج البلاغه،حکمت361)
4. دعایدستهجمعی: امامصادق(ع) فرمود: «هرگاه پیشآمدی پدرم را غمناك میكرد، زنان و كودكان را جمع میكرد،سپس دعا مینمود و آنها آمین میگفتند. و هم چنین فرمود: هیچگاه چهارنفر با هم اجتماع نكردهاند كه برای مطلبی به درگاه خدا دعا كند، جز این كه با اجابت آن دعا از هم جدا شدهاند.»( مصطفوی،1413،ص241)
5 .اصرار در دعا: پیامبراکرم صلیالله علیه وآله فرمودند: «خداوند دعا کننده اصرار کنندهرا دوست دارد»
موانع استجابت دعا
موانع استجابت دعا عبارتند از: غیبت برادران دینى, تکبر بر خلایق, خود بزرگ بینى و عجب, حسد نسبت به آنان که به علم و عمل اشتغال دارند, عدم شفقت و ترحم نسبت به دیگران, عملى که بنده به واسطه آن، قصد معروف شدن در بین مردم را دارد, عمل را به خاطر خدا به جا نیاوردن, اذیت دیگران با زبان, دنیاخواهی، فحاشى، و نجوا در حضور دیگران.( ابن فهدحلی ،ص242)
مكانهای دعا
1. مسجد: درباره فضیلت مسجد نسبت به سایر مكانها، امام صادق علیه السّلام میفرماید:« رسول خدا (ص) از جبرئیل پرسید چه مكانی نزد خدا محبوبتر است. جبرئیل فرمود مساجد، و محبوبترین مردم اهل مسجد كسی است كه اول از همه داخل مسجد شود و آخر از همه خارج شود. »
2. مسجدكوفه:این مسجد مكانیاستكه سالكان و عارفان بسیاری با عبادت درآنجا،خود را به درجات بلند عرفانی رساندند.مسجدیاستكه به فرمودهامام صادق(ع)«هزار نبی و هزار وصیدرآن نمازگزاردهاند.»
3. مكه:مكه از ابتدای خلقت سرزمین برگزیده خداوند بودهاست.برای همین خانه خدا در آنمكان مقدس بنا شده است وخداوند به درخواست حضرتابراهیم،مكهرا شهری امن برای ساكنان آن قراردادهاست.( 40.سوره بقرهآیه126. ) و به خاطر فضیلتی كه دارد دارای احكام ویژهایاست واین فضیلت باعث استجابت دعا میشود چنانكه«امام رضا (ع) درحالیكه اشاره به مكه وكوههای اطراف میكرد،فرمود:كسیدرآنكوهها توقف نمیكند مگراینكه دعایش مستجاب میشود لیكن دعای مومندرآخرتش اجابت میشودودعایكافردردنیایش.»( ملکیتبریزی،ص208)
4. مسجد النبی: همانگونه كه مساجد نسبت به سایر اماكن برتری دارند، در میان مساجد نیز برخی از آنها نسبت به برخیدیگر برترند.از امام صادق ـ علیه السّلام ـ روایتاست كه:«رسول اكرم فرمود نماز درمسجد من برابر است با هزار نماز در مساجد دیگر غیر از مسجد الحرام. »( کلینی،ص556)
5. حرم امام حسین(ع):امام صادق (ع) میفرمایند:«خداوند در روی زمین مكانهایی دارد كه دعا درآنها مستجاب میشود و حرم امام حسین (ع) یكی از این اماكناست.»( شیخ كلینی، كافی، ج 4. ص 556.)
6.سرزمین عرفات:امیرمومنان ـ علیه السّلام ـ میفرمایند:«رسول خدا در حجه الوداع فرمود روز عرفه هنگام عصر خداوند به سبب اهل موقف عرفات،مباهات میكند و به ملائكه میفرماید به بندگانم نگاه كنید كه از اطراف عالم با تحمل سختی به اینجا آمدهاند.آیا میدانید از من چه میخواهند؟ ملائكه گویند درخواست بخشش و مغفرت میكنند خداوند میفرماید گواه باشید كه آنها را بخشیدم»( مجلسی،ص49)
زمانهای مناسب برای دعا
زمانهای دعا به دو نوع تقسیم میشوند: نوع اول زمانهای نامتعین و نسبی كه در هر ساعت از شبانهروز می تواند پیش بیاید و بستگی به اعمال خود شخص یا حوادث پیرامون دارد. دوم زمانهای متعین و خاص كه از طرف شارع معین شده است.
اول ـ زمانهای نامتعین:
1.بعدازنماز: بهترین وسیله تقرب به خدا،نماز است كه پیامبر آن را معراج مومن نامیده است واین از بهترین اوقات دعاست.امام باقر(ع)میفرمایند:«دعا بعداز نماز از نمازمستحبی بهتراست.( حرعاملی،437 ) «به ویژه نمازظهركه قرآنكریمدرسوره بقرهبهصورت جداگانه آن را موردتاكید قراردادهاست.[2]پیامبراسلام(ص)میفرمایند:«هنگام ظهرهمه چیز پروردگار را تسبیح میكنند،پسخداوند درآن ساعت امر به نمازكرد وآن ساعتیاست كه درهایآسمانگشوده است و بسته نخواهد شدتا بعداز نمازظهر و درآنساعت دعا مستجاب میشود.»( سوره بقره آیه 288 )
2.هنگام قرائت قرآن:تلاوت قرآن،گوش دادن به سخنان خداوند متعال است و خداوند كریمتر از آن است كه در مقابل به سخن بنده خود توجه نكند. امیرمومنان(ع) توصیه به دعا در چهار وقت میفرمایند كه یكی از آنها هنگام تلاوت قرآن است.( کلینی،ص447)
3. دعا قبل از بلا:انسان باید همیشه پروردگار خود را به یاد داشته باشد و با توكل بر او همه كارهای خود را انجام دهد.اما معمولا انساندر وقت راحتی خدا را فراموش میكند ودر حالسختی وناچاری به یاد او میافتد مثل اینكه خدا فقط خدای سختیها و مشكلات است در حالیكه در راحتیها به یاد خدا بودن، باعث جلب توجه خداوند در سختیها میشود.امام صادق(ع)میفرمایند:«كسی كه قبل از نزول بلا دعا كند،هنگام بلا دعایشمستجابمیشود و به آسمان میرود وملائكه گویند این صدا آشناست.و كسی كه قبلاز گرفتاری و بلا دعا نكند، دعایش هنگام بلا مستجاب نمیشود و ملائكه گویند این صدا را نمی شناسیم. »( همان منبع،ص472)
دوم- زمانهای متعین:
1. چهار وقت روز: امام صادق ـ علیه السّلام ـ میفرمایند: دعا در چهار وقت به اجابت میرسد: قبل از اذان صبح، بعد از طلوع فجر، بعدازظهر و بعد از مغرب.( همان منبع،ص477)
2. روز جمعه:حضرت علی ـ علیه السّلام ـ میفرمایند:«روز جمعه بردرگاه خدا تضرع و بسیاردعا كنید و از خداوند طلب بخشش و رحمت كنید.خداوند در این روز دعای هر مومنی را اجابت میكند.».( راوندی،ص36)
3.شب عید قربان و اول رجب:امیر مومنان(ع)میفرمایند:«من تعجب میكنم ازكسیكه درچهار شب از سال،فارغ از عبادت باشد:شب عید فطر، شب عید قربان،شب نیمه شعبان و شب اول رجب»( مجلسی،ص122)
4.روزعرفه:امام سجاد(ع)میفرمایند:«عصر روزعرفه خداوند ملائك را بهآسماندنیا نازل میكند و بهآنان میفرماید :به بندگانم نگاه كنید كه با سختی و زحمت به سوی من آمده اند و به آنان پیام فرستاده ام كه مرا بخوانید و از من درخواست كنید من شما ملائك را شاهد میگیرم كه همین امروز دعای آنان را اجابت كنم. »( همان منبع،ص254)
5.نیمه شعبان:شب نیمه شعبان از شبهای بافضیلتسالاست كه با ولادت امام زمان(عج)برفضل وبركت آن افزوده شد.امام صادق(ع)میفرماید:»پدرم فرموداین شب،بعد از شب قدر برترینشبسالاست.دراین شب خداوند از روی فضل وكرم به مردم نظرمیكند و بندگانخود را میبخشد پسدراین شب برای رسیدن به خدا بسیار تلاش كنید. شبیاستكه خداوند برخود فرضكرده كه دعاكنندهای را ناامید برنگرداند مادامی كه معصیت وگناه طلب نكند.( همان منبع،ص85)
6 شب عید فطر:یك ماه مهمانیخدا و دوری انسان از بسیاری ازگناهان وتابیدن نورالهی بردل بندگان در شبهای قدر انسان را به خالق خود نزدیك میكند و این از بهترین اوقات دعاست. در این شب پاداش عمل یك ماه بندگان داده میشود.پیامبراسلام میفرمایند:«وقتی شبعیدفطر فرا میرسد- كه به آن شب پاداش گویند - خداوند اجر عاملین را میدهد ولی بدون حساب.( همان منبع،ص337)
7. ماه مبارك رمضان: ماه مبارك رمضان، ماه رحمت خداست كه درهای بهشت باز و درهای جهنم بسته است. ماهی است كه خداوند بركات خود را بر بندگان نازل میكند و همه آنان را مهمان سفره فضل و كرم خویش مینماید و میزبان هرچه در توان دارد مهمان خود را شاد و راضی نگه میدارد. و برآوردن تقاضای مهمان را بر خود وظیفه میداند.
2.صبروتقوا:«بلیان تصبروا وتتقوا و یاتکم من فورهمهذا یمددکم ربکم بخمستهَ آلاف منالملائکهَمسومین».( آیات 123تا125 سورهی آل عمران) این آیه اشاره دارد به جنگ احد وقتی مسلمانان در مرحله دوم شکست میخورند و برای آنها شرایط بسیار سختی به وجود آمده بودآنان دیگر توان جنگیدن نداشتند و ناامید شده بودند .ناگهان فرشته وحی برای پیامبر این پیام مهم آورد.همچنانکه در جنگ بدر شما را با 3000 فرشته یاری نمودیم امروز شما را با 5000 فرشته یاری خواهیم کرد.این پیام به مسلمانان آنچنان روحیهای بخشید که حتی مجروحینی را که دهها زخم در تن داشتند .برای نبرد با کافران به طرف میدان مبارزه کشید.
نکات بیشتری در رابطه با این آیه:
*استقامت و تقوا عامل نزول فرشتگان و امدادهای غیبی است.
*امدادهای الهی،اختصاص به زمان پیامبر ندارد.
*مقاومت همراه با تقوا ارزشی دارد و گرنه لجاجت و یکدندگی است.
*هرگاه هجوم دشمن بر اهل تقوا شدید باشد خداوند نیز بر امدادهای خود میافزاید.
دانستنیهای معلم:
*بهترین استعانت از خدا: بچهها ما در سوره حمد هر روز در نمازهایمان میخوانیم:«ایاک نعبد و ایک نستعین؛ اهدنا الصراط المستقیم.....»این آیه بهترین نمونه استعانت و یاری خواستن از تنها یاری رسان را به ما نشان میدهد.( قرائتی،ص37)
با توجه به آیه چه کسی میتواند بگوید،بهترین یاری گرفتن از خدا،چیست؟دعا کردن برای هدایت یافتن به راه راست.راهی که اگر از هدایت الهی برخوردار باشیم،ما را به بهشت میرساند.
*چرا تنها باید از خداوند کمک بخواهیم؟از داستان درس یاد گرفتیم که تنها خداوند بینیاز میتواند به همه یاریرساند وما باید خواستههای خود را تنها از او بخواهیم.به نظر شما چرا ما باید تنها از خداوند کمک بخواهیم؟ (معلم میتواند با شنیدن پاسخها،پاسخهای صحیح را روی تابلو بنویسد و خود روی این دو مورد تاکید نماید): الف-ناتوانی دیگران در اجابت:خداوند در قرآن میفرماید:اگر به خاط یاری جستن از دیگران ،سراغ غیر خدا میروید،بدانید که همه قدرتها از آن خداست:«ان القوهَ لله جمیعا"»( آیه165 سوره بقره. ) تمام قدرت،از آن خداست. اگر در پی عزت یافتن هستید،باز هم عزت برای خدا و در دست خداست.:«فلله العزهَ جمعا"»( آیه 10 59 سوره فاطر ) کسی که خواهان عزت است تمام عزت برای خداست.بناراین انسان اگر بدنبال عزت و بینیازیاست،تنها باید بر خدا توکل کند و از او یاری بخواهد اینحدیث ازامام صادق(ع)اینمطلبرا به روشنی میرساند:«انالغنی والعز یجولان فاذا ظفرا بموضعالتوکل اوطنا»( کافی،ج2،ص64) بینیازی و عزت در حال گردش هستند،زمانی که به موضع توکل میرسند،آنجا را وطن خود قرار میدهند و قرار میگیرند.این حدیث نشان میدهد بینیازی و عزت زمانی بهسوی ما روی میآورند که تنها بر خدا توکل کنیم و از او یاری بخواهیم.
ب-او ما و جهانی که در آن زندگی میکنیم را آفریده است و بهتر از همه به نیازها و مشکلات ما آگاه است.
به نظر شما چرا وقتی یک وسیله برقی میخریم همراه با آن دفترچه راهنمایی فرستاده میشود؟
چه کسی نسبت به مشکلات و نیازهای یک وسیله برقی از همه آشناتر است؟ درسته سازنده یک وسیله برقی به نیازهای آن بیش از دیگران آگاه است،لذا او بهتر میتواند خریداران را نسبت به نیازمندیهای آن آگاه کند،لذا در قالب یک دفترچه،نکات ایمنی و نیازمندیهای آن را یادداشت میکند.
درسال گذشته خواندیم که پیچیدهترین دستگاه خلقت«انسان»است.چه کسی بیشتر از همه به نیازمندیهای این دستگاه آگاه است؟درسته سازنده آن.یعنی......«خدا»
بنابراین کسی میتواندما را در سختیها کمک کند،که ما را به وجود آورده و هدف از خلق کردن ما را میداند.ما نیز باید تنها از کسی کمک بخواهیم که بهتر و بیشتر از هر کس دیگر به نیازها و مشکلات ما آگاه است؛اوست که می تواند به بهترین شکل این نیازهارا بر طرف سازد.
پاسخ به شبهات:
1-درایندرسآموختیم کهتنهابایدازخداوندکمکبخواهیم،آیا این به آنمعناست که نباید ازدیگرانکمک بخواهیم؟ هرچند در این درس آموختیم که تنها باید از او کمک بخواهیم،اما کمک گرفتن از غیر او اگر با رضایت او باشد اشکالی ندارد.خداوند خود به ما دستور میدهد:«تعاونوا»؛یعنی به یکدیگر کمک کنید.
زندگی بدون یاری گرفتن از دیگران امکان ندارد.حضرت علی(ع)به کسی که دعا میکرد:خدایا! مرا محتاج مردم نکن،فرمود این حرف صحیح نیست،بلکه بگو:خدایا! مرا محتاج افراد بد نکن،زیرا زندگی بدون همکاری و همیاری دیگران ممکن نیست.
2-آیا همین که دو عامل مطرح شده در درس(دعا کردن و صبر و تقوا)را فراهم نمودیم،کافی است تا از یاری خداوندبرخوردار شویم؟ آیا این مخالف با تلاش برای هدفی که داریم نمیباشد؟
هنگامی که میگوئیم تقوا و پرهیزگاری داشته باشید،در برابر مشکلات صبر کنید و تنها به خداوند امید داشته باشید و از او یاری بخواهید،یعنی با تحمل مشکلات تنها به خدا توکل کنید.اما این بدان معنا نیست که دست از تلاش بردارید.در احادیث نیز بسیار این مسئله مورد تاکید قرار گرفته است.مردی در حضور پیامبر(ص)از شتر خود پایین آمد،شتر را رها کرد و گفت:«توکل بر خدا».پیامبراکرم(ص)فرمود«اعقلها و توکل؛شتر را ببند و توکل بر خدا کن»( کنز العمال،حدیث5687. ) انسان باید علاوه بر دعا کردن،خود را نیز برای انجام درست کار آماده کند تا به نتیجه مطلوب دست پیدا کند.آیا میشود اصلا" درس نخوانیم و بگوییم در امتحانات آخر سال دعا میکنیم و به خدا توکل میکنیم تا چه پیش آید.از قدیم هم گفتند از تو حرکت از خدا برکت.
نتیجه توکل ویاری جستن از خدا:
داستان اول:
هنگامی که برادران یوسف(ع)میخواستند او را به چاه بیندازند،یوسف(ع)خندید،برادرانش تعجب کردند که در این مصیبت چه جای خنده است!
حضرت یوسف(ع)راز خنده ی خود را بیان کرد و گفت: فراموش نمیکنم روزی را که به شما برادران نیرومند نظر افکندم و خوشحال شدم و با خود گفتم کسی که این همه یار و یاور قوی دارد،چه غم از حوادث سخت خواهد داشت!آن روز برشما تکیه کردم و به بازوان شما دل بستم.اکنون در چنگال شما گرفتارم و به شما پناه میبرم اما پناهم نمیدهید.خدا شما را بر من مسلط ساخت تا بیاموزم که به غیراو،حتی به برادرانم تکیه نکنم.( نادعلی صالحی،گنجینه حکمت،ص92)
داستان دوم:
منصوردوانیقی(عبدالله) روزی یکی از غلامان خود را بالای سرش نگهداشت و به او گفت: « به محض اینکه امام صادق(ع) بر من وارد گردید،گردنش را بزن»[طبق ترتیب اجباری قبلی،بنا بودکه امام نزد منصوردوانیقی بیاید] امام بر منصور وارد شد،و به چهره منصور نگاه کرد،و زیر لب(دعایی)را میخواند، سپس آشکار کرد و گفت: «یا من یکفی خلقه کلهم و لا یکفیه احد،اکفنی شر عبدالله؛ای آنکسی که امور همه خلقش را کفایت میکند،ولی احدی او را کفایت نمیکند،مرا از شر منصور وانیقی،کفایت کن»منصور(دید امام صادق(ع)واردشد ولیغلامشکاری نکرد )به جایگاه غلام نگریست،او را ندید،غلام نیز منصور را نمیدید،دراین هنگام (بر اثر وحشت،حالت منصور دگرگون شد) و از امام معذرت خواست و عرض کرد : « من شما را در این گرما به زحمت انداختم،به خانه خود بازگردید» امام صادق(ع)رفت.آنگاه منصورغلامش را دید،به او گفت:«چرا دستورم را اجرا نکردی؟»(یعنی گردن امام را طبق فرمان قبلی نزدی؟)غلام درجواب گفت«به خدا سوگند منامام صادق(ع)را ندیدم،چیزی آمد و بین من و او حایل گردید»منصور دریافت ،امداد غیبی الهی در کار بوده و امام را حفظ کردهاست.به غلامش گفت: « این جریان را به هیچ کس نگو،سوگند به خدا اگر برای کسی نقل کنی قطعا"تو را خواهم کشت»( صول کافی، باب الدعا للکرب و الهم...،حدیث2،ص559)
داستان سوم:
وقتیاز شناسایی بر میگشتیم به محمود گفتم:این برگهای بلوط که توی راهمونه،فردا شب ممکنه کاردستمون بده ها.لبخندمعنیداری زد وگفت:ایندیگه دست ما نیست،کس دیگهای عملیات را هدایت میکنه.
شب عملیات،دلهره همهی وجودم را گرفته بود.فکر عبور چند گردان سیصد نفره از روی برگهای خشک،عذابم میداد.آسمان صاف بود و پر ستاره،نور مهتاب همه جا را روشن کردهبود.زدن به خط دشمن،آن هم زیر نور جاده خودکشی بود.هنوز از خط خودی فاصله نگرفتهبودیم که تودهای از ابرهای سیاه،آسمان منطقه را یکدست تاریک کرد و به بدنبال آن رعد برق و باران شروع شد.حالادیگر نه نگران عبور از روی برگهای خشک بودم،نه دلواپس نور مهتاب و دید عراقیها.( یادگاران کتاب شهید کاوه،کورش علیانی )
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
نمونه سؤال درس دوم پیام های آسمان پایه هفتم1392
1. براساس آیهی «ایاک نعبد و ایاک نستعین»: افشاری
الف) ما خودمان تمام نیازهای روزانهی زندگی خود را برطرف میکنیم.
ب) برای پشت سرگذاشتن مشکلات زندگی نیازمند کمک انسان های دیگر هستیم.
ج) ما انسان ها بدون نیاز به دیگری میتوانیم مشکلات خود را حل کنیم.
د) فقط خداست که میتواند به همه یاری برساند.
2. جاهای خالی را با مناسبترین کلمات پر کنید. افشاری
(یک کلمه اضافه است)
الف- یکی از بهترین حالاتی که دعا در آن مستجاب میشود هنگام............... است.
ب- در واقع ما با ..............دین خدا را یاری میکنیم.
ج- خداوند کسانی که او را یاری میکنند وعدهی............داده است.
3. راههای بهرهمندی از یاری خداوند را نام ببرید. تقوی
4. عبارت ستون «ب» را به مقاهیم ستون «الف» با علامت به هم وصل کنید. تقوی
الف ب
1- هنگام نماز خواندن الف- طلب یاری از خداوند
2- استعانت ب- مهمترین و سادهترین راهها برای جلب یاری خداوند
3- دعا کردن ج- خلیفه مغرور و ظالم عباسی
4- هارون د- بهترین حالتها برای استجابت دعا
5- بهلول
5. راههای یاری دین خداوند را بنویسید. تقوی
6. من کیستم یا چیستم؟ شیرخدایی
از بهترین حالتهای که دعا در آن مستجاب میشود. ( )
ذخیرهی آخرت و آمرزش گناهان انسان هستم. ( )
انسان در مواجه شدن با گناهان باید از آنها دوری کند تا به کمک من دین خدا را یاری کند. ( )
7. شماره هر عبارت سمت راست را در ¡ مربوط به موضوع سمت چپ بنویسید. شیرخدایی
الف) کاری که موجب ثبات و پایداری دین اسلام شده و نزد خدا بسیار ارزشمند است. ¡ یاری
ب) خدا آن را یا در همین دنیا به ما میدهد یا ذخیره قیامت ما میکند و یا بخشی از گناهان را میآمرزد. ¡ یاری خدا
ج) در هر شبانهروز 10 مرتبه در سوره حمد از خدا طلب میکنیم «ایاک نعبد و ایاک نستعین” ¡دعا
8. با توجه به آیه شریفه «اِذأ سَأَلَکَ عِبادی عنّّی فانّی قَریبٌ اُجیبُ دعوةٌ الدّاعِ اِذا دَعانِ» شیرخدایی
«هرگاه بندگانم از تو درباره من سؤال کردند، من نزدیکم، دعای کسی را که مرا بخواند پاسخ میدهم.” به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) نکتهای که در آیه فهمیده میشود را بنویسید.
ب) چرا بعضی از دعاهای ما به اجابت نمیرسد؟
9. کدام یک از کارهای زیر یاری دین خدا و کدامیک یاری ما توسط خدا میباشد؟ مشخص نمایید. شیرخدایی
الف) جهاد در راه خدا و دفاع از دین با جان و اموالمان. ( )
ب) دوری از چیزهایی که بر ما حرام کرده است. ( )
ج) نجات از نابودی حتمی در اثر صبر و تقوا پیشه کردن. ( )
د) پیروزی و موفقیت در جایی که با حسابهای مادی جور در نمیآید. ( )
ز) حفظ آبرو در مقابل دشمنان و مردم مخالف در زمانی که برای خدا اقدام به کاری کردهایم. ( )
10. آیهای که در هر شبانهروز دست کم ده مرتبه خوانده میشود و در آن از خداوند یاری میطلبیم. مهاجری
11. عبارات و مفاهیم مرتبط به هم را با علامت ( ) به هم وصل کنید. مهاجری
الف ب
هنگام نماز خواندن طلب یاری از خداوند
استعانت مهمترین و سادهترین راهها برای جلب یاری خداوند
دعا کردن خلیفه مغرور و ظالم عباسی
هارون بهترین حالتها برای استجابت دعا
12. با توجه به مفهوم آیه 186 سوره بقره آیا خداوند درخواست کسی را بیپاسخ میگذارد؟ مهاجری
« اذا سألک عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوه الداع اذا دعان»
( ای پیامبر) هرگاه بندگانم از تو درباره من سؤال کردند، (بگو) من نزدیکم، دعای کسی را که مرا بخواند پاسخ میدهم.»
13. با توجه به آیه زیر به سؤالات پاسخ دهید. موذنی
... اذا سالک عبادی عنی فانی قریب [ای پیامبر] هرگاه بندگانم از تو درباره من سؤال کردند
اُجیب دعوة الداع اذا ادعان (بگو) من نزدیکم
سوره بقره /186 دعای کسی را که مرا بخواند پاسخ میدهم
الف- موضوع آیه چیست؟
ب- پیام آیهای آن را ذکر کنید.
14. جملات زیر را کامل کنید. موذنی
الف- خداوند به كساني كه او را ياري كنند، وعده ............
ب- يكي از بهترين حالتهايي كه دعا در آن مستجاب ميشود..............
ج- يكي از مهمترين و سادهترين راه جلب ياري خدا ................ است.
د- يكي از راههايي كه ميتوان ياري خداوند را جلب كرد ............. است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
درس دوم – استعانت از خدا
شیوه تدریس : 1ابتدای درس بهتر است به شیوه ی نمایشی اجرا شود (به یکی از سه روش پیشنهادی )
سپس در انتهای نمایش (این صفحه ) از دانش آموزان بخواهیم در باره فعالیت کلاسی فکر کنند و پاسخ دهند که واقعا بهلول از این خواسته ها چه هدفی داشت ؟
ممکن است دانش آموزان به موارد زیادی اشاره کنند که مانند روش بارش فکری صحیح ترین آنها را انتخاب می کنیم مثلا:
آفرین بچه ها تمام جوابها درست است تمام انسانها هر چقدر هم که قدرت- مالی حکومتی - بدنی داشته باشند باز همه بنده خدا هستند و باید از او کمک بخواهند دقیقا همان چیزی که هر روز ما آن را از خدا می خواهیم و ذکری که در نماز
می خوانیم .
شیوه تدریس : 2 معلم آیه " ایاک نعبد و ایاک نستعین " را می خواند و دانش آموزان معنای آن را با هم می گویند . تنها تورا می پرستیم و تنها از تو یاری می خواهیم "درسته بچه ها این جمله که زیرش را خط می کشد بر روی تابلو و یا همان لحظه به دانش آموزان می گوید در کتابشان خط بکشند "می شود استعانت از خدا " یعنی همان عنوان درس
و در ادامه می توان داستان ابتدای درس را به صورت نمایشی اجرا کرد .
مکمل: کور کیست (استعانت از خدا) :
مستمندی به در خانه ی ثروتمندی رفت وگفت شنبده ام نذر کرده ای مالی را در راه خدا به فقرا و مستمنمدان بدهی من هم فقیرم وبه من کمک کن مرد ثرتمند گفت نذر من کمک به فقرای کور بوده است تو که کور نیستی فقیر به خود آمد و گفت کور حقیقی منم که درگاه کریم را گذاشته و به در خانه ی تو به گدایی آمده ام این را گفت و رفت.
مکمل : محبت و لطف الهی
روزی یک کافر خواست مهمان حضرت ابراهیم شود ابراهیم به او گفت : اگر اسلام بیاوری تو را مهمان می کنم او نپذیرفت ورفت پس خداوند به ابراهیم وحی فرستاد که ای ابراهیم به او گفتی تا از دین خود بازنگردد به او اطعام نمی دهی درحالی که ما هفتاد سال است با آن که کافر است به او روزی داده ایم تو اگر یک شب به او غذا می دادی چه می شد . مرد کافر بعد از اطلاع از موضوع مسلمان شد کشکول عباسی ص 23
خوب بچه ها حالا که می دانیم فقط باید از خدا یاری بخواهیم آیا می دانید راهها بهره مند ی از یاری خداوند چیست ؟
دانش آموزان فکر کنند و پاسخ دهندو معلم در رسیدن به جواب کمک می کند یا از قبل بر روی اشکالی نوشته و بعد از اشاره دانش آموزان را بر تخته می چسباند .
1 - دعا البته یادمان باشد که هیچ دعایی از نظر خدا پنهان نیست هما نطور که در سوره بقره می خوانیم حداقل خدا -7بار گفته بنده من ...یعنی من حواسم به تو هست اما گاهی اوقات مصلحت و خیر تو در اجابت این دعا نیست درست مثل مادری که بچه اش سرما خورده و بچه کلی گریه و زاری می کند که مادر برایش بستنی بخرد اما مادر با وجود این که بچه اش را خیلی دوست دارد ولی چون می داند که برایش ضرر دارد این کار را نمی کند و شاید حتی مثلا آب میوه و یا چیزی بهتر برایش بگیرد اما بچه این را درک نمی کند و ممکن است از دست مادرش هم ناراحت شود .بهتر است بدانیم که پیامبر (ص) همین مورد را با بیانی شیرین مطرح می کنند که :
مکمل : زیان استجابت برخی دعاها
دزدی در کمین مارگیری قرار گرفت و یکی از مارهای اورا دزدید و با خود برد همان مار به بدن دزد نیش زد و اورا کشت از قضا گذر مارگیر به آنجا که جسد دزد قرار داشت افتاد و اورا شناخت و فهمید که گزش مار اورا کشته است او خدا را شکر کرد که عدو سبب خیر شده است زیرا مارگیر پس از ناپدید شدن مارش دعا می کرد و از خدا می خواست که مارش پیدا شود ولی بعد از آن جریان می گفت خدا یا شکرت که دعایم را مستجاب نکردی پس گاهی که خدا از کرمش دعای مارا به اجابت نمیرساند از آنرو است که دعا به زیان بنده است.
2- صبر و تقوا
تقوا داشتن یعنی انسان وقتی با گناه روبه رو می شود بتواند از آنها دوری کند ودر واقع صبر هم یعنی ما بتوانیم در برابر مشکلات و سختی ها مقابله کنیم و این دو ارتباط بسیار نزدیکی با هم دارند مثلا در ماه مبارک رمضان گرسنه و یا تشنه می شویم اما به خاطر صبر و ایمان قویی که داریم سعی می کنیم که مقاومت کنیم ودر برابر خواسته دلمان مقاومت کنیم همیشه با صبر و پایداری می توانیم از گناهان دوری کنیم و خودمان را لایق یاری خداوند کنیم . اگر این خصلت خوب و پسندیده" صبر و تقوا " در وجود خودما ن پرورش دهیم خداوند به ما وعده یاری داده است همانطور که در داستان جنگ بدر می خوانیم که خداوند در ازای این صفات" صبر و تقوا " به آنان وعده یاری داد گرچه خداوند همیشه یاریگر بندگانش است در صورت رعایت این دو شرط خداوند امدادهای غیبی خود را به کمک ما می فرستد و فقط فکر نکنیم که این مربوط به گروه خاصی و یا در زمان خاص است همانطور که در همین درس در قسمت بیشتر بدانیم آمده است (ماجرای طبس که حتما از شما عزیزان می خواهم که مطالعه کنید . به یاری و امدادهای غیبی اشاره است . )
نکته دیگر یکی دیگر از کارهای که ما می توانیم باعث جلب یاری خدا شویم این است که ما دین خدا را یاری دهیم در این صورت خداوند نیز به ما کمک می کند و ما را یاری می کند دیگر تعداد و یا امکانات و تجهیزات دشمن مهم نیست زیرا ما با توکل به خدا کارمان را مخلصانه انجام می دهیم ودیگر خدا می داند و بس ......
شیوه تدریس 3: نشان دادن فیلم درباره دعا وهم چنین درباره دفاع برای راههای بهره مندی از یاری خدا نیز پیشهادمی گردد مثلا فیلم جنگ بدر و.........
+ نوشته شده در شنبه شانزدهم آذر ۱۳۹۲ ساعت 18:41 توسط سلطانی
|